اثرات منفي انروفلوكساسين بر ناهنجاري‌هاي مفصلي و فلجي

انروفلوكساسين آنتي‌بيوتيكي از خانواده فلوروكينولون‌ها است كه به علت خاصيت ميكروب‌كشي وسيع‌الطيفي كه دارد براي پيشگيري و درمان آلودگي‌هاي ميكروبي در حيوانات از جمله طيور استفاده مي‌شود. اين آنتي‌بيوتيك عليه باكتري‌هاي گرم مثبت و گرم منفي عمل نموده و رشد و تكثير آنها را مختل مي‌نمايد.
استفاده از انروفلوكساسين در طيور به علت ايجاد مقاومت دارويي و ساير عوارض آن در سال 2005 توسط FDA ممنوع شده است. همچنين در حيوانات در حال رشد، اين آنتي‌بيوتيك سبب بروز مشكلاتي در مفاصل پا مي‌شود كه در سگ‌هاي در حال رشد به اثبات رسيده است. در جوجه‌هاي گوشتي كه سرعت رشد بالايي دارند استفاده از دزهاي بالا يا طولاني مدت اين دارو مشكلات مفصلي، فلجي و آرتروز را ايجاد مي‌كند.
بنابراين استفاده از آنتي‌بيوتيك‌هاي خانواده كينولون‌ها نيازمند دقت زيادي مي‌باشد. دز توصيه شده انروفلوكساسين براي جوجه‌هاي گوشتي روزانه 10 ميلي‌گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن است. بر اين اساس معمولاً مقدار 25/0 تا 5/0 ليتر انروفلوكساسين 10% به ازاي هر 1000 ليتر آب آشاميدني طيور توصيه شده است.
اما اين مقدار در فصول گرم سال كه پرنده آب بيشتري مصرف مي‌نمايد بايستي تعديل شود تا دز دريافتي دارو سبب ايجاد اثرات منفي در مفاصل پاي پرندگان با سرعت رشد بالا نشود. براي مثال اگر از انروفلوكساسين با غلظت يك در هزار براي جوجه‌ گوشتي 10 روزه‌اي با متوسط وزن 280 گرم استفاده شود، از آنجايي كه اين پرنده در شرايط عادي روزانه حدود 100 ميلي‌ليتر آب مصرف مي‌كند ميزان دريافتي انروفلوكساسين در آن تقريباً برابر با 40 ميلي‌گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن خواهد بود.
اما همين پرنده در شرايط هواي گرم تابستان ممكن است تا دو برابر اين مقدار آب مصرف كند كه دز دريافتي دارو را به 80 ميلي‌گرم به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن افزايش مي‌دهد. البته دز دريافتي به ازاي وزن بدن در جوجه‌هاي جوان‌تر بيشتر خواهد بود و اثرات منفي آن بارزتر است. از طرفي جوجه‌هايي كه در معرض هواي گرم قرار دارند خوراك اندكي مصرف مي‌كنند كه سبب كاهش دريافت مواد مغذي در آنها مي‌شود و لذا دريافت عنصر كلسيم نيز در آنها كمتر است كه اين مقدار اندك نيز با انروفلوكساسين دريافتي به مقدار زياد باند مي‌شود و نهايتاً پرنده را دچار فلجي مي‌كند.
در صورتي كه در اين شرايط فسفات جيره افزايش داده شود طبيعتاً مشكل بيشتر خواهد شد چون تعادل كلسيم و فسفر جيره بر هم زده مي‌شود. اما استفاده از ‌CMP در آب آشاميدني و قطع مصرف انروفلوكساسين مي‌تواند مشكل را برطرف نمايد.

به قلم دکتر مازیار محیطی اصلی، متخصص تغذیه طیور
گروه علمی دی جی ام تکنومیکس
© کپی رایت دی جی ام تکنومیکس کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.
برداشت مقالات فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است.